III Kongres Demograficzny

III Kongres Demograficzny odbył się w formie cyklu konferencji zorganizowanych w różnych miastach Polski oraz w formie hybrydowej od 27 maja 2021, a zakończył konferencją podsumowującą 12 grudnia w Warszawie.

III Kongres Demograficzny w Polsce organizowany był z inicjatywy Rządowej Rady Ludnościowej w latach 2021/2022. W programie III Kongresu Demograficznego przedstawione zostały wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku oraz pogłębione analizy zmian, jakie zaszły w stanie i strukturze ludności Polski od 2012 roku.

Zmieniająca się sytuacja demograficzna jest poważnym wyzwaniem dla polityki społecznej i gospodarczej. Rządowa Rada Ludnościowa - wspólnie z Głównym Urzędem Statystycznym, Polskim Towarzystwem Statystycznym oraz z regionalnymi urzędami statystycznymi - w ramach III Kongresu - zorganizowała w środowiskach naukowych, społecznych, gospodarczych, samorządowych konferencje i publiczne debaty o konsekwencjach postępujących zmian w stanie i strukturze ludności Polski.

Idea organizacji Kongresów Demograficznych

Idea Kongresów inicjowanych przez Rządową Radę Ludnościową wynika z oceny skali i dynamiki procesów i zjawisk demograficznych. Na przełomie wieków obserwujemy głębokie zmiany; nieznaną dotąd ich skalę i dynamikę oraz pojawiające się wraz z nimi bardzo trudne problemy w wielu wymiarach życia społecznego i gospodarczego. Zmniejsza się poziom urodzeń. Zmniejsza się i starzeje zasób potencjału pracy. Utrzymuje się wysoka dynamika przemieszczeń ludności. W strukturze ludności wzrasta udział osób w zaawansowanym i bardzo zawansowanym wieku. Wyludniają się obszarów o niższym poziomie rozwoju.

Wiedza o zmieniającej się sytuacji demograficznej staje się współcześnie w Europie i na świecie podstawowym warunkiem programowania rozwoju społecznego i gospodarczego. Dynamicznie zmieniająca się sytuacja demograficzna Polski skłoniła Rządową Radę Ludnościową do zorganizowania I Kongresu Demograficznego w 2002 roku w związku z ogłoszeniem wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań przeprowadzonego pierwszy raz od rozpoczęcia transformacji systemowej w 1989 roku. II Kongres Demograficzny odbył się w 2012 roku.

III Kongres Demograficzny

III Kongres odbył się w formule otwartej dla WSZYSTKICH zainteresowanych; aby rzetelna, aktualna wiedza o kształtującej się sytuacji demograficznej oraz o możliwych i przewidywanych zmianach w stanie i strukturze ludności Polski stały się nie tylko powszechnie dostępne. A także, aby znane były demograficzne uwarunkowania rozwoju społeczeństwa i gospodarki i miały wpływ na podejmowane decyzje kształtujące warunki życia mieszkańców.

Program III Kongresu Demograficznego – Wyzwania Demograficzne na XXI Wiek

Program objął przemiany ludnościowe zachodzące w Polsce w XXI wieku oraz ich konsekwencje – analiza porównawcza – na tle innych państw europejskich; wyzwania dla polityki społecznej gospodarczej państwa, regionów, środowisk lokalnych. W programie III Kongresu Demograficznego zaplanowano konferencje, seminaria i debaty dotyczące ważnych zjawisk i procesów demograficznych wypływających na stan i strukturę ludności oraz na przewidywane zmiany demograficzne w regionach, powiatach, gminach, w miastach i wsiach. W ramach III Kongresu Demograficznego Rządowa Rada Ludnościowa inicjuje i organizuje konferencje i debaty o skutkach zmieniającej się sytuacji demograficznej - wspólnie z Głównym Urzędem Statystycznym oraz z urzędami statystycznymi, władzami rządowymi i samorządowymi, uczelniami wyższymi, instytucjami badawczymi, komitetami naukowymi PAN, organizacjami społecznymi, ekspertami. Zaplanowane konferencje organizowane były w regionach, w powiatach, w gminach, ponieważ tam potrzebna jest wiedza o zmieniającej się sytuacji demograficznej; tam podejmowane są decyzje decydujące o warunkach życia mieszkańców.

Celem III Kongresu było:

  • upowszechnienie wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021; analiz, wniosków oraz wskazanie konsekwencji zmian demograficznych dla rozwoju i sytuacji Polski, regionów, powiatów, gmin oraz poszczególnych dziedzin życia społecznego i gospodarczego (m.in. zdrowia, pracy, edukacji, rolnictwa, osadnictwa);
  • upowszechnienie wiedzy o sytuacji ludnościowej Polski, o prognozowanych zmianach w stanie i strukturze ludności, o warunkach kształtowaniu się procesów i zjawisk demograficznych;
  • udostępnianie wiedzy o przemianach ludnościowych w skali państwa, regionu, społeczności lokalnych wśród ogółu obywateli i decydentów, władz państwowych i samorządowych oraz o konsekwencjach zmian ludnościowych dla życia społecznego i gospodarczego;
  • integracja środowisk badających przemiany ludnościowe oraz analityków pracujących w statystyce publicznej i organizacjach;
  • zdefiniowanie problemów oraz wyzwań demograficznych Polski w XXI wieku – w kontekście rozwoju rodziny, systemów ochrony zdrowia, edukacji, pracy, ubezpieczeń społecznych, warunków życia, osadnictwa, migracji. Rekomendowanie rozwiązań w polityce ludnościowej państwa wynikających z uwarunkowań demograficznych rozwoju społecznego i gospodarczego.

Założenia wydarzeń

Konferencje - zgodnie z celami Kongresu są inicjowane (i organizowane) przez RRL, GUS, ekspertów, środowiska naukowe, uczelnie wyższe, instytucje państwowe, samorządowe, organizacje społeczne. Konferencje (seminaria), debaty regionalne - poświęcone są regionalnym (i lokalnym) problemom demograficznym, wpływom sytuacji ludnościowej na rozwój społeczny i gospodarczy regionu, społeczności lokalnych, obszarów funkcjonalnych. Sesje koncentrują się na wybranych, kluczowych uwarunkowaniach rozwoju demograficznego; rodziny, zdrowia, pracy, ubezpieczeń społecznych, edukacji, migracji, depopulacji, przestrzennych zmian w koncentracji (i rozproszeniu) osadnictwa, sytuacji wybranych grup (m.in. osoby w bardzo zaawansowanym wieku, niepełnosprawni, niesamodzielni, młodzież). Zagadnienie analizowane są z perspektywy zadań państwa, regionu, samorządów oraz zakresu ich wpływu na podstawowe wymiary życia społecznego i gospodarczego w zmieniającej się sytuacji demograficznej. Oczekujemy, że merytoryczny dorobek konferencji pozwoli trafnie zdefiniować problemy demograficzne pojawiąjące się w konsekwencji zmian ludnościowych dla państwa, regionów i środowisk lokalnych oraz dla różnych wymiarów i potrzeb społecznych oraz określić ich wpływ na uwarunkowania rozwoju społecznego i gospodarczego Polski w XXI wieku.

Konferencje III Kongresu odbywały się w wielu miastach, a także w powiatach i gminach. Organizatorzy starali się, aby były one dostępne WSZYSTKIM zainteresowanym. Pandemia COVID-19 utrudniła bezpośrednie organizowanie konferencji; dlatego wszystkie konferencje odbywały się w trybie hybrydowym z zachowaniem wymaganych zasad ochrony sanitarnej. Wszystkim zainteresowanym zapewniano dostęp on-line do wszystkich konferencji.

Materiały z konferencji zostaną opublikowane w Wydawnictwie Statystycznym, są też dostępne w formie elektronicznej. Organizacja konferencji była możliwa dzięki życzliwości sponsorów.

Strona Kongresu: https://kd.stat.gov.pl/

Publikacje z III Kongresu