Zmarł współautor koncepcji Drugiego Przejścia Demograficznego | Rządowa Rada Ludnościowa

22 maja 2026 r. zmarł prof. Dirk Jan van de Kaa, znany i ceniony holenderski demograf, pierwszy dyrektor Holenderskiego Interdyscyplinarnego Instytutu Demograficznego (NIDI), były dyrektor i rektor Holenderskiego Instytutu Studiów Zaawansowanych. Pod koniec lat 70. van de Kaa sformułował koncepcję drugiej transformacji demograficznej, która prowadzi do poziomu dzietności poniżej progu zastępowalności pokoleń.

Wspomnienia o prof. van de Kaa umieścili:

• Szkoła Główna Handlowa, która nadała mu w 2003 r. doktorat honoris causa
• Instytut Studiów Zaawansowanych
• Holenderski Interdyscyplinarny Instytut Demograficzny.

Centralnym spostrzeżeniem współczesnej demografii jest to, że populacja to coś więcej niż suma cech ludzi, którzy ją tworzą. W końcu rozwój populacji jest silnie determinowany przez interakcje społeczne wewnątrz populacji i w wymianie z innymi populacjami. Interakcje społeczne mogą na przykład przyczyniać się zarówno do stabilizacji, jak i zmian norm i zachowań społecznych. Te zagadnienia odegrały znaczącą rolę w działalności badawczej Dirka van de Kaa. Był on jednym z dwóch „ojców” Drugiego Przejścia Demograficznego. Opracowana w latach 80. XX wieku i do dziś niezwykle wpływowe, koncepcja odnosi sie istotnych zmian w zachowaniach rodzinnych i płodności, obserwowanych od połowy XX wieku.

Drugie Przejście Demograficzne (ang. Second Demographic Transition) to koncepcja opisująca zmiany w modelach rodziny i dzietności. Opiera się na przejściu od społeczeństw tradycyjnych do indywidualistycznych, co skutkuje spadkiem dzietności poniżej poziomu zastępowalności pokoleń (\(2.1\) dziecka na kobietę) i zmianą modelu życia.